| ชื่อสมุนไพร | กระทิง |
|---|---|
| รูปสมุนไพร |  |
| ชื่อวิทยาศาสตร์ | Calophyllum inophyllum Linn. |
| ชื่อสามัญ | Alexandrian Laurel. |
| ชื่อพ้อง | - |
| ชื่ออื่นๆ | กากระทิง, สารภีแนน, เนาวกาน, สารภีทะเล, Alexandrian Laurel, Indian, Laurel, Laurel wood, Borneo mahogany |
| วงศ์ | GUTTIFERAE |
| ข้อมูลทางพฤกษาศาสตร์ | ไม้ยืนต้น สูง 8-20 ม. ไม่ผลัดใบ เรือนยอดเป็นพุ่มทึบ ไม่เป็นระเบียบ ลำต้นค่อนข้างสั้น และมักบิด แตกเป็นกิ่งใหญ่ ๆ จำนวนมากทั้งในแนวตั้งและนอน หรือห้อยลง เปลือกเรียบ สีน้ำตาลปนเทา หรือค่อนข้างดำ ภายในมีน้ำยางสีเหลืองใส มีขนสีน้ำตาลปนแดงประปราย ใบ เดี่ยว ออกตรงข้าม รูปรีถึงไข่กลับ ขอบใบเรียบ เนื้อใบหนา เกลี้ยง เป็นมัน เส้นใบถี่มาก และขนานกัน ดอก สีขาว กลิ่นหอม ออกเป็นช่อตามง่ามใบ กลีบดอกมี 4 กลีบ เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก ผล ค่อนข้างกลม มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 2.5-3 ซม. ปลายเป็นติ่งแหลม ผิวเรียบ สีเขียว เปลือกค่อนข้างหนา (ก่องกานดา ชยามฤต, 2540) - ประโยชน์ทางยา สรรพคุณและวิธีใช้ : ใช้ใบตำกับน้ำสะอาดล้างตา แก้ตาแดง ตาฝ้า ตามัว ดอกมีกลิ่นหอม บำรุงหัวใจ เมล็ดหุงเป็นน้ำมัน ทาแก้ปวดข้อ บวม เคล็ดขัดยอก (วุฒิ วุฒิธรรมเวช, 2540) |
| สารประกอบทางเคมี | Calanolides A, B |
| ข้อบ่งใช้ | ใบ |
| ฤทธิ์ทางชีวภาพ | สารสกัดชั้นน้ำและชั้นเมทานอลยับยั้งการแบ่งตัวของเชื้อ HIV-1 และยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ HIV-1 reverse transcriptase (Kashman et al., 1992) ฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย สารสกัดจากเปลือกรากของกระทิงมีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย ฤทธิ์ต้านการอักเสบ สาร Calophyllolide ซึ่งเป็นสารจำพวก lactone ที่แยกได้จากต้นกระทิงมีฤทธิ์ในการลดการอักเสบ ฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและไวรัส สารสกัดและสารที่แยกได้จากเปลือกรากของกระทิง มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียจำพวกแกรมบวก และสารจำพวก coumarin ที่ได้จากต้นกระทิงมีฤทธิ์ในการยับยั้งretrovirus หลายชนิด ฤทธิ์ในการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน สารจากต้นกระทิงมีฤทธิ์ในการกระตุ้นการทำงานของ phagocyte ฤทธิ์ในการต้านเชื้อ HIV สารคูมารินส์ 2 ชนิด ที่พบในใบและกิ่งของต้นกระทิง คือ inophyllum B และ P มีฤทธิ์ในการยับยั้งเอนไซม์ reverse transcriptase ของ HIV-1 |
| หลักฐานความเป็นพิษ | Cytotoxicity test on MT-4 cell (CC0 : 100 mcg/ml) (Tewtrakul, 2002) |
| เอกสารอ้างอิง | กองโรคเอดส์ กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข. 2544. แนวทางการส่งเสริมสุขภาพ ผู้ติดเชื้อ/ผู้ป่วยเอดส์สำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข พิมพ์ครั้งที่ 2 โรงพิมพ์การศาสนา กรุงเทพมหานคร 106 หน้า. คณะกรรมการโครงการพัฒนาระบบบริการดูแลผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยเอดส์อย่างครบถ้วนและต่อเนื่อง, 2545. แนวทางการดูแลผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยเอดส์อย่างครบถ้วนและต่อเนื่อง กองโรคเอดส์ กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข 41 หน้า |
